Chị Lan ở Thanh Xuân gọi đặt xe 16 chỗ đi team building Tam Đảo. Nhà xe báo giá xong, chị hỏi thêm: "Giờ xe hợp đồng có được đón thêm người dọc đường không? Công ty em có mấy bạn ở Cầu Giấy muốn đi cùng." Câu trả lời không đơn giản như trước. Từ 1/1/2025, Luật Đường bộ 2024 và Nghị định 158/2024 chính thức có hiệu lực, thay đổi hoàn toàn cách vận hành xe hợp đồng tại Việt Nam. Dưới đây là 7 quy định quan trọng nhất mà cả người thuê lẫn đơn vị vận tải đều cần nắm rõ.
1. Xe Hợp Đồng Và Xe Du Lịch Chính Thức Gộp Thành Một Loại Hình
Luật Đường bộ 2024 đã gộp xe hợp đồng và xe du lịch thành một loại hình duy nhất mang tên "xe hợp đồng". Trước đây, hai loại này hoạt động theo quy định riêng, gây khó khăn cho quản lý và tạo kẽ hở pháp lý.
Lý do gộp? Ủy ban Thường vụ Quốc hội giải thích cả hai có đặc điểm tương đồng về tổ chức vận tải, phạm vi hoạt động, đối tượng phục vụ và hình thức giao kết hợp đồng. Việc này đơn giản hóa thủ tục cho doanh nghiệp nhưng cũng siết chặt quản lý hơn.
Điều đáng chú ý: xe hợp đồng vẫn được ưu tiên hoạt động tại các khu vực du lịch, điểm tham quan như trước. Chỉ là bây giờ, tất cả đều chung một khung pháp lý, không còn tình trạng "mập mờ" giữa xe du lịch và xe hợp đồng.
2. Xe Dưới 9 Chỗ Được Phép Gom Khách Lẻ Đi Chung Chuyến
Đây là thay đổi được mong chờ nhất: xe hợp đồng dưới 9 chỗ (không kể ghế lái) không cần hợp đồng thuê cả chuyến, được phép gom khách lẻ đi ghép. Quy định này mở đường cho mô hình chia sẻ chuyến xe vốn đã phổ biến tại nhiều quốc gia.
Khoản 10 Điều 56 Luật Đường bộ 2024 quy định rõ: chỉ xe từ 8 chỗ trở lên mới bắt buộc hợp đồng thuê cả chuyến. Nghĩa là xe 4 chỗ, 5 chỗ, 7 chỗ có thể đón nhiều khách khác nhau trên cùng hành trình mà vẫn hợp pháp.
Ai được lợi? Hành khách trả giá rẻ hơn khi đi ghép. Tài xế tăng thu nhập nhờ lấp đầy ghế trống. Giao thông giảm áp lực khi tối ưu số người trên mỗi chuyến. Tuy nhiên, xe dưới 9 chỗ vẫn phải có phù hiệu và tuân thủ quy định an toàn. Một lưu ý quan trọng: xe cải tạo từ xe lớn hơn 8 chỗ xuống ít chỗ hơn không được hưởng quy định này, vẫn phải tuân thủ như xe từ 9 chỗ trở lên.
3. Xe Từ 9 Chỗ Trở Lên Bị Siết Chặt - Không Được Gom Khách, Đón Trả Ngoài Hợp Đồng
Xe hợp đồng từ 9 chỗ trở lên bắt buộc có hợp đồng văn bản thuê cả chuyến, kèm danh sách hành khách có dấu xác nhận của đơn vị vận tải. Nghị định 158/2024 nhắm thẳng vào tình trạng "xe hợp đồng trá hình" hoạt động như xe khách tuyến cố định.
Những điều bị cấm rõ ràng: không được xác nhận đặt chỗ cho hành khách lẻ ngoài hợp đồng, không được bán vé, không được thu tiền ngoài hợp đồng, không được ấn định lịch trình cố định để phục vụ nhiều khách khác nhau. Xe limousine trên 8 chỗ chạy liên tỉnh đón khách lẻ tại văn phòng cố định sẽ vi phạm trực tiếp quy định này.
Anh Tuấn, chủ nhà xe 16 chỗ ở Nha Trang, chia sẻ thực tế: "Trước đây chạy xe đón khách lẻ dọc đường cũng được. Giờ mỗi chuyến đều phải có hợp đồng và danh sách đầy đủ. Vất vả hơn nhưng minh bạch, khách cũng yên tâm hơn khi có bảo hiểm đàng hoàng."
4. Địa Điểm Đón Trả Khách Bị Quy Định Chặt Chẽ Hơn Bao Giờ Hết
Xe hợp đồng từ 9 chỗ trở lên không được đón trả khách tại trụ sở, chi nhánh, văn phòng đại diện hoặc địa điểm cố định do đơn vị vận tải thuê trên các tuyến đường phố. Quy định này nhắm thẳng vào mô hình "bến cóc" đang gây bức xúc tại các thành phố lớn.
Lái xe chỉ được đón trả khách theo đúng địa điểm ghi trong hợp đồng vận tải đã ký. Không được gom khách, không được đón người ngoài danh sách đính kèm. Ngoại trừ trường hợp cấp cứu, thiên tai, địch họa theo yêu cầu của lực lượng chức năng, xe hợp đồng không được đón trả khách ngoài các địa điểm đã thỏa thuận.
Riêng trường hợp phục vụ đám cưới, đám tang, lái xe được miễn một số yêu cầu về mang theo hợp đồng và danh sách. Đây là điểm nhân văn trong quy định mới, tránh gây khó khăn cho những dịp quan trọng của gia đình.
5. Phù Hiệu Xe Hợp Đồng 2025 - Vị Trí Dán, Kích Thước Và Mức Phạt Mới
Phù hiệu "XE HỢP ĐỒNG" phải dán cố định ở góc trên bên phải, ngay dưới tem kiểm định, mặt trong kính chắn gió phía trước. Ngoài ra, cụm từ "XE HỢP ĐỒNG" bằng vật liệu phản quang phải niêm yết trên cả kính trước và kính sau, kích thước tối thiểu 6x20cm.
Mức phạt theo Nghị định 168/2024 không nhẹ. Điều khiển xe không có phù hiệu, phù hiệu hết hạn hoặc phù hiệu không do cơ quan có thẩm quyền cấp bị phạt từ 5 đến 7 triệu đồng. Tài xế còn bị trừ 2 điểm giấy phép lái xe và thu hồi phù hiệu vi phạm.
Thời hạn phù hiệu tối đa 7 năm hoặc theo đề nghị của đơn vị kinh doanh, không vượt quá niên hạn sử dụng phương tiện. Khi xe hoạt động trên 70% tổng thời gian trong tháng tại một địa phương, phải cấp phù hiệu tại Sở GTVT địa phương đó. Trường hợp dùng thiết bị điện tử niêm yết, chữ "XE HỢP ĐỒNG" phải luôn bật sáng với kích thước tối thiểu 6x20cm.
6. Hợp Đồng Điện Tử Được Chấp Nhận - Nhưng Phải Lưu Trữ Tối Thiểu 3 Năm
Đơn vị kinh doanh vận tải được sử dụng hợp đồng điện tử thay cho hợp đồng giấy, nhưng phải lưu trữ hợp đồng kèm danh sách hành khách tối thiểu 3 năm. Quy định này vừa tạo điều kiện cho công nghệ, vừa đảm bảo truy xuất khi cần.
Khi vận chuyển hành khách, lái xe phải mang theo hợp đồng bản giấy có dấu xác nhận của đơn vị vận tải, trừ trường hợp sử dụng hợp đồng điện tử. Hợp đồng phải được đàm phán và ký kết trước khi thực hiện vận chuyển, không phải ký "chống chế" sau khi đã chạy.
Nhiều khách hàng TravelCar đã quen với quy trình này. Đặt xe xong, hợp đồng điện tử được gửi ngay qua email hoặc app, đầy đủ thông tin đơn vị vận tải, lái xe, hành trình, thời gian. Tiện lợi cho cả hai bên và hoàn toàn hợp pháp theo quy định mới.
7. Nghị Định 158/2024 Bổ Sung 8 Trường Hợp Thu Hồi Giấy Phép Kinh Doanh Vĩnh Viễn
Doanh nghiệp vận tải không đăng ký thuế, không khai thuế sẽ bị thu hồi giấy phép kinh doanh không thời hạn. Đây là "roi" mạnh nhất trong Nghị định 158/2024, nhắm vào thực trạng xe hợp đồng hoạt động "chui", gây thất thu ngân sách.
Ngoài ra, can thiệp sửa chữa, làm sai lệch dữ liệu từ camera hoặc thiết bị giám sát hành trình cũng là căn cứ thu hồi giấy phép vĩnh viễn. Doanh nghiệp bị tước quyền sử dụng giấy phép từ 2 lần trở lên trong 1 năm cũng nằm trong diện này.
Theo thống kê của Cục Đường bộ Việt Nam, cả nước hiện có khoảng 240.000 xe hợp đồng, gấp hơn 14 lần số xe tuyến cố định (chỉ khoảng 17.000 xe). Sự chênh lệch này cho thấy tầm quan trọng của việc quản lý xe hợp đồng. Quy định mới được kỳ vọng tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng hơn giữa các loại hình vận tải.
Người Thuê Xe Cần Lưu Ý Gì?
Khi thuê xe hợp đồng, hãy kiểm tra phù hiệu còn hiệu lực chưa, đơn vị có giấy phép kinh doanh không, hợp đồng có đầy đủ thông tin không. Với xe từ 9 chỗ trở lên, đảm bảo tên bạn có trong danh sách hành khách để được bảo hiểm nếu xảy ra sự cố.
Với xe dưới 9 chỗ đi ghép, xác nhận rõ điểm đón, điểm trả và giá cước trước khi lên xe. Quy định mới cho phép gom khách, nhưng quyền lợi của bạn vẫn cần được đảm bảo bằng thỏa thuận rõ ràng.
Xu hướng vận tải đang thay đổi theo hướng minh bạch và có trách nhiệm hơn. 7 quy định trên không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là cách xây dựng niềm tin giữa người thuê và đơn vị vận tải. Hiểu rõ để sử dụng dịch vụ an toàn, đúng luật.
Bài viết cập nhật theo Luật Đường bộ 2024, Nghị định 158/2024/NĐ-CP và Nghị định 168/2024/NĐ-CP, có hiệu lực từ 1/1/2025.
