Cuối tháng trước, anh Minh – chủ một garage cho thuê xe tự lái tại Hà Nội – nhận được cú điện thoại từ CSGT thông báo chiếc Mazda CX-5 của anh dính phạt nguội 18 triệu đồng do vượt đèn đỏ. Vấn đề là xe đã được khách trả lại từ 2 tuần trước, hợp đồng thanh lý xong xuôi. Anh gọi điện cho khách, đầu dây bên kia tắt máy. Tình huống này không hề hiếm, đặc biệt từ khi camera AI được triển khai rộng rãi trên toàn quốc từ đầu năm 2025.
Thuê xe tự lái dính phạt nguội – Ai là người phải chịu trách nhiệm?
Người trực tiếp lái xe vi phạm là người chịu trách nhiệm nộp phạt. Tuy nhiên, thực tế phức tạp hơn nhiều vì CSGT chỉ có thông tin của chủ xe đứng tên trên giấy đăng ký.
Người trực tiếp lái xe vi phạm là người chịu trách nhiệm nộp phạt
Theo Khoản 8 Điều 47 Nghị định 168/2024/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/1/2025, khi phát hiện vi phạm qua camera nhưng chưa dừng được xe, cơ quan chức năng sẽ gửi thông báo đến chủ phương tiện. Chủ xe có nghĩa vụ hợp tác với CSGT để xác định người đã điều khiển xe tại thời điểm vi phạm.
Hai kịch bản thường xảy ra với xe cho thuê tự lái. Kịch bản thứ nhất, nếu có hợp đồng thuê xe ghi rõ thông tin khách và thời gian thuê, chủ xe có thể cung cấp cho CSGT để chuyển trách nhiệm sang người thuê. Kịch bản thứ hai, nếu không có hợp đồng hoặc không liên hệ được khách, chủ xe sẽ phải chịu trách nhiệm cho lỗi vi phạm đó.
Điểm mấu chốt nằm ở việc chứng minh. Chủ xe cần giữ lại đầy đủ giấy tờ, hình ảnh bàn giao, và đặc biệt là hợp đồng có ghi rõ thời gian thuê trả xe.
Chủ xe có phải nộp phạt thay nếu khách thuê không hợp tác?
Có, chủ xe sẽ phải nộp phạt nếu không chứng minh được ai là người vi phạm. Đây là điểm khiến nhiều chủ xe đau đầu nhất.
Theo quy định, nếu chủ phương tiện là cá nhân mà không hợp tác với cơ quan chức năng, không chứng minh hoặc không giải trình được mình không phải là người lái xe, chủ xe sẽ bị xử phạt. Ngay cả khi chứng minh được người vi phạm nhưng người đó cố tình trốn tránh, xe của chủ vẫn bị đưa vào danh sách cảnh báo và từ chối đăng kiểm cho đến khi nộp phạt xong.
Một giám đốc công ty cho thuê xe tại Hà Nội với gần 30 đầu xe chia sẻ trường hợp thực tế: khách thuê xe bị phạt nguội tới 30 triệu đồng. Do hợp đồng ghi rõ điều khoản trách nhiệm và lưu đầy đủ giấy tờ, khách hàng đã tự giác nộp phạt. Nhưng không phải lúc nào cũng suôn sẻ như vậy. Nhiều chủ xe nhỏ lẻ, cho thuê qua mạng xã hội mà không có hợp đồng chặt chẽ, cuối cùng phải móc tiền túi ra nộp phạt thay.
Hệ quả kéo dài còn ảnh hưởng đến cả người thuê xe. Theo Khoản 11 Điều 47 Nghị định 168, nếu quá thời hạn giải quyết vi phạm, CSGT sẽ gửi thông báo đến cơ quan cấp giấy phép lái xe. Người vi phạm sẽ không được cấp, đổi, cấp lại GPLX cho đến khi hoàn thành nghĩa vụ.
Hợp đồng thuê xe cần ghi gì để tránh rủi ro phạt nguội?
Ba điều khoản bắt buộc cần có trong mọi hợp đồng thuê xe tự lái: quy định trách nhiệm khi vi phạm giao thông, thời gian giữ tiền cọc sau trả xe, và quy trình xử lý khi phát sinh phạt nguội.
Điều khoản đầu tiên về trách nhiệm cần ghi rõ: người thuê xe chịu hoàn toàn trách nhiệm với mọi vi phạm giao thông xảy ra trong thời gian thuê, bao gồm cả phạt nguội phát sinh sau khi trả xe. Điều khoản này tạo căn cứ pháp lý để chủ xe yêu cầu hoàn trả tiền phạt, thậm chí khởi kiện dân sự nếu cần.
Về tiền cọc, nhiều đơn vị cho thuê chuyên nghiệp hiện nay giữ cọc từ 15 đến 30 ngày sau khi khách trả xe. Khoảng thời gian này đủ để hệ thống cập nhật thông tin vi phạm. Mức cọc thường từ 3 đến 5 triệu đồng riêng cho mục đích này, tách biệt với tiền cọc thuê xe.
Ngoài hợp đồng, việc lưu trữ thông tin khách thuê cũng quan trọng không kém. Chụp ảnh CCCD, GPLX còn hạn, biển số xe vào thời điểm bàn giao. Một số đơn vị như TravelCar còn ghi nhận ảnh khách hàng cùng xe tại thời điểm nhận và trả, tạo bằng chứng rõ ràng cho từng giao dịch. Cách làm này giúp xác định chính xác ai đã sử dụng xe trong khoảng thời gian nào.
Cách tra cứu phạt nguội xe thuê nhanh nhất
Ba kênh chính thức để tra cứu phạt nguội hiện nay: ứng dụng VNeTraffic, website Cục CSGT và cổng thông tin Cục Đăng kiểm.
Ứng dụng VNeTraffic do Cục Cảnh sát giao thông phát triển, hoạt động theo Thông tư 73/2024/TT-BCA. Người dùng tải app từ App Store hoặc Google Play, đăng ký tài khoản bằng quét mã QR trên CCCD gắn chip, sau đó chọn mục "Tra cứu vi phạm" và nhập biển số xe. Hệ thống trả kết quả trong vài giây, hiển thị chi tiết lỗi vi phạm, địa điểm, thời gian và tình trạng xử lý.
Website csgt.vn cung cấp tính năng tương tự qua mục "Tra cứu phương tiện vi phạm giao thông qua hình ảnh". Nhập biển số xe, chọn loại phương tiện, điền mã bảo mật rồi nhấn tra cứu. Cách này tiện lợi khi cần kiểm tra nhanh mà không cần đăng nhập tài khoản.
Đối với chủ xe cho thuê, thói quen kiểm tra phạt nguội ngay sau khi nhận xe trả từ khách nên trở thành quy trình bắt buộc. Thông thường hệ thống cập nhật trong vòng 7 đến 10 ngày, nhưng có trường hợp đến 2 tháng mới có thông báo. Kiểm tra định kỳ giúp phát hiện sớm và xử lý kịp thời.
Người thuê xe cần làm gì khi bị phạt nguội?
Chủ động liên hệ chủ xe hoặc đơn vị cho thuê ngay khi nhận thông báo, sau đó tiến hành nộp phạt đúng hạn. Đây là cách xử lý văn minh và có lợi nhất cho bản thân người thuê.
Khi chủ xe cung cấp hợp đồng thuê cho CSGT, trách nhiệm xử phạt sẽ chuyển sang người thuê. Lúc này, người thuê có thể tra cứu chi tiết lỗi vi phạm qua VNeTraffic hoặc csgt.vn, sau đó nộp phạt trực tuyến hoặc đến trực tiếp cơ quan công an. Với những lỗi chỉ cần nộp tiền, việc xử lý khá đơn giản. Những lỗi nghiêm trọng hơn như vượt đèn đỏ, chạy quá tốc độ có thể bị trừ điểm GPLX, cần đến trực tiếp để hoàn thành thủ tục.
Hậu quả của việc trốn tránh không chỉ là tiền phạt. Theo quy định mới, người vi phạm chưa hoàn thành nghĩa vụ sẽ bị tạm dừng cấp, đổi, cấp lại GPLX. Điều này ảnh hưởng trực tiếp khi bằng lái hết hạn cần đổi, hoặc khi muốn nâng hạng. Với những ai thường xuyên thuê xe, uy tín cá nhân cũng bị ảnh hưởng vì các đơn vị cho thuê có thể từ chối phục vụ trong tương lai.
Sau khi nộp phạt xong, giữ lại biên lai và gửi cho chủ xe hoặc đơn vị cho thuê làm bằng chứng đã hoàn thành nghĩa vụ. Điều này giúp lấy lại tiền cọc nếu có và duy trì mối quan hệ tốt đẹp cho những lần thuê xe sau.
Lời khuyên thực tế khi thuê xe tự lái để tránh phạt nguội
Trước khi nhận xe, yêu cầu đơn vị cho thuê cung cấp kết quả tra cứu phạt nguội. Việc này đảm bảo xe không có vi phạm tồn đọng từ khách trước, tránh trường hợp bị quy trách nhiệm oan. Các đơn vị chuyên nghiệp thường chủ động kiểm tra và xác nhận tình trạng xe sạch vi phạm trước khi bàn giao.
Trong quá trình sử dụng xe, đặc biệt cẩn thận tại các điểm có camera AI. Từ đầu năm 2025, hàng nghìn camera AI đã được triển khai trên toàn quốc, ghi nhận vi phạm như vượt đèn đỏ, không đội mũ bảo hiểm, không thắt dây an toàn, chạy quá tốc độ. Hệ thống này hoạt động 24/7 và độ chính xác cao hơn nhiều so với camera cũ.
Chọn đơn vị cho thuê có quy trình minh bạch cũng là cách bảo vệ quyền lợi bản thân. Những đơn vị uy tín như TravelCar thường có hợp đồng rõ ràng, ghi nhận đầy đủ thông tin giao dịch, hỗ trợ khách hàng xử lý khi phát sinh vi phạm. Điều này tạo sự yên tâm cho cả hai bên, tránh những tranh chấp không đáng có.
Cuối cùng, tuân thủ luật giao thông vẫn là cách tốt nhất để không phải lo lắng về phạt nguội. Với mức phạt theo Nghị định 168 tăng mạnh so với trước – vượt đèn đỏ phạt từ 18 đến 20 triệu đồng, vi phạm nồng độ cồn có thể lên đến 40 triệu – chi phí một lần vi phạm có thể gấp nhiều lần tiền thuê xe cả chuyến đi.
Bài viết cập nhật theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP và Thông tư 73/2024/TT-BCA, có hiệu lực từ ngày 01/01/2025.
